Garniec
Objętość · Inne nazwy: garniec nowopolski, garniec berliński
To jest
4 l
1 garniec (garniec nowopolski)
W drugą stronę: 1 m³ to 250 garnców.
- Okres: 1819–1849
- Obszar: Królestwo Polskie
- Towar: ziarno, piwo, wódka
Wartości
| Wartość | To jest | Okres | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| garniec nowopolski | 4 l | 1819–1849 | ziarno, piwo, wódka · Królestwo Polskie |
| garniec staropolski (warszawski) | 3,769 l | 1764–1818 | Rzeczpospolita Obojga Narodów |
| garniec galicyjski | 3,844 l | 1787–1857 | Galicja |
| garniec berliński | 3,435 l | 1817–1872 | zabór pruski |
| garniec rosyjski | 3,28 l | 1850–1918 | Królestwo Polskie pod zaborem rosyjskim |
Do czego używano tej miary
Garniec był jednostką podstawową miar objętości w obu systemach polskich: z niego wyprowadzano korzec dla ziarna i beczkę dla cieczy.
Reforma z 1818 r. ustaliła go na równe cztery litry, co czyniło rachunki targowe prostymi, choć podział na 32 garnce w korcu pozostał niedziesiętny.
Główny Urząd Miar odnotowuje, że garncami handlowano jeszcze po 1900 r., mimo że były już wtedy prawnie zakazane.
Rozporządzenie z 1922 r. dopuściło garniec równy czterem litrom do dalszego używania na wschodzie kraju aż do odwołania, a wzorce legalizowane wcześniej wolno było stosować do końca tego roku.
W dzielnicach zaborczych garniec był mniejszy: berliński liczył 3,435 l, a rosyjski niespełna 3,28 l.
W systemie miar
1 garniec = 4 kwarty = 16 kwaterek; 32 garnce = 1 korzec; 25 garnców = 1 beczka nowopolska
Źródła
- Wikipedia, „Miary nowopolskie” (za: Tabele dawnych jednostek miar stosowanych na terenie Polski, Główny Urząd Miar 2003)
- Rozporządzenie o legalnych jednostkach miar dozwolonych do dalszego tymczasowego używania na obszarze województw nowogródzkiego, poleskiego i wołyńskiego (Dz.U. 1922 nr 54, poz. 497)
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I (1880), tablica „Porównanie miar”, s. 17–18