Duim
Lengte
Komt overeen met
2,616 cm
1 duim (Rijnlandse duim)
Andersom: 1 m is 38,2231 duimen.
- Periode: tot 1820
- Streek: Rijnland en Holland
Waarden
| Waarde | Komt overeen met | Periode | Gebruik |
|---|---|---|---|
| Rijnlandse duim | 2,616 cm | tot 1820 | Rijnland en Holland |
| Amsterdamse duim | 2,57 cm | tot 1820 | Amsterdam |
| Nederlandse duim | 1 cm | 1820–1870 | heel Nederland |
Waarvoor de maat werd gebruikt
De duim was het twaalfde deel van de voet, behalve in Amsterdam, waar er elf duim in een voet gingen.
Bij het Koninklijk Besluit van 29 maart 1817 kreeg de centimeter de naam duim, zodat de duim in één klap van ruim 2,6 cm naar precies 1 cm ging.
Die nieuwe duim hoorde bij de reeks el, palm, duim en streep, waarmee de meter, decimeter, centimeter en millimeter vertrouwde namen kregen.
Wie een duimmaat in een oud stuk tegenkomt, moet dus eerst weten of het stuk van voor of van na 1820 is; het verschil is bijna een factor drie.
Sinds 1870 betekent duim in het Nederlands meestal de Engelse inch van 2,54 cm, bijvoorbeeld bij buizen en beeldschermen.
In het stelsel
1 duim = 12 lijn; 12 duim = 1 Rijnlandse voet, 11 duim = 1 Amsterdamse voet. Van 1820 tot 1870: 100 duim = 1 el.
Bronnen
- Digitaal Wetenschapshistorisch Centrum (KNAW), ‘Historische eenheden’
- Koninklijk Besluit van 29 maart 1817 houdende de Nederlandsche benamingen der maten en gewigten, Staatsblad 1817, nr. 15
- Wet van 21 augustus 1816 op het eenvormig stelsel van maten en gewigten, Staatsblad 1816, nr. 34