Mijl
Lengte · Ook wel: uur gaans, Hollandse mijl, geografische mijl
Komt overeen met
5–6,28 km
1 mijl (Hollandse mijl of uur gaans)
Deze maat is nooit vastgesteld. De marge is wat in de bronnen staat.
- Periode: tot 1820
- Streek: Holland
- Nooit vastgesteld. De mijl werd gelijkgesteld met een uur lopen (ongeveer 5 km), met de Franse lieue marine van 5.555 m, met 20.000 Amsterdamse voet (5.660 m) of met 20.000 Rijnlandse voet (6.280 m).
Waarden
| Waarde | Komt overeen met | Periode | Gebruik |
|---|---|---|---|
| Hollandse mijl of uur gaansNooit vastgesteld. De mijl werd gelijkgesteld met een uur lopen (ongeveer 5 km), met de Franse lieue marine van 5.555 m, met 20.000 Amsterdamse voet (5.660 m) of met 20.000 Rijnlandse voet (6.280 m). | 5–6,28 km | tot 1820 | Holland |
| geografische mijlGebruikt in de zeevaart en op kaarten. Een vijftiende van een graad op de evenaar. Het precieze getal hangt af van de aangenomen omtrek van de aarde en verschilt daardoor per tabel; Snellius rekende in 1617 met 1.900 Rijnlandse roeden per mijl, wat lager uitkomt. | 7,42 km | 17e–19e eeuw | zeevarend Nederland |
| Nederlandse mijl | 1 km | 1820–1870 | heel Nederland |
Waarvoor de maat werd gebruikt
Nederland kende voor 1820 geen vaste mijl. Afstanden werden geteld in uren gaans, en een uur gaans was wat een volwassene in een uur liep.
Zeelieden en kaartenmakers gebruikten daarnaast de geografische mijl, een vijftiende van een graad op de evenaar, die ongeveer anderhalf keer zo lang was als de Hollandse mijl.
Bij de invoering van het Nederlands metriek stelsel kreeg de kilometer de naam mijl, en die metrieke mijl was dus vijf tot zes keer korter dan de mijl die men gewend was.
Van 1870 af heet die afstand kilometer, en mijl slaat in het Nederlands meestal op de Engelse mijl of de zeemijl.
In het stelsel
Van 1820 tot 1870 was de mijl de kilometer: 1 mijl = 100 roeden = 1.000 el.
Bronnen
- Nederlandse mijl: Hollandse mijl, geografische mijl en metrieke mijl
- Koninklijk Besluit van 29 maart 1817 houdende de Nederlandsche benamingen der maten en gewigten, Staatsblad 1817, nr. 15
- Alex Pietrow, ‘De Rijnlandse roede. De geschiedenis van een oud-Hollandse lengtemaat’, Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde, maart 2017, p. 74–76