Łokieć
Długość · Inne nazwy: łokieć warszawski, łokieć koronny, łokieć nowopolski, łokieć litewski, łokieć berliński, łokieć wiedeński
To jest
57,6 cm
1 łokieć (łokieć nowopolski)
W drugą stronę: 1 m to 1,7361 łokcia.
- Okres: 1819–1849
- Obszar: Królestwo Polskie
- Towar: tkaniny i handel
Wartości
| Wartość | To jest | Okres | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| łokieć nowopolski | 57,6 cm | 1819–1849 | tkaniny i handel · Królestwo Polskie |
| łokieć koronny (warszawski)Wzorzec przechowywany w magistracie warszawskim, przyjęty przez komisję skarbową w 1764 r. Edward Massalski przeliczył go w 1834 r. na 264 linie paryskie, czyli 0,595539 m. | 59,55 cm | 1764–1818 | Korona |
| łokieć litewski | 65 cm | 1764–1818 | Wielkie Księstwo Litewskie |
| łokieć nowochełmińskiWartość za Głównym Urzędem Miar. Dla starszego łokcia chełmińskiego z połowy XVI w. spotyka się 57,62 cm; obu nazw używa się zamiennie. | 58,6 cm | XVI–XVIII w. | Prusy Królewskie, ziemia chełmińska |
| łokieć berliński (pruski) | 66,69 cm | 1817–1872 | zabór pruski |
| łokieć wiedeński | 77,76 cm | 1857–1876 | Galicja |
Do czego używano tej miary
Łokieć był podstawową miarą handlu: tkaniny, wstążki i sznury sprzedawano na łokcie, a wzorce w postaci prętów okutych żelazem lub odlanych z miedzi przechowywano w ratuszach.
Ustawa sejmowa z 1565 r. wprowadziła łokieć krakowski jako obowiązujący w całej Koronie, a konstytucja sejmu konwokacyjnego z 1764 r. potwierdziła miarę generalną, zwaną ratuszową warszawską.
Przed unifikacją używano kilkunastu łokci lokalnych: krakowskiego, chełmińskiego, warszawskiego, poznańskiego, litewskiego, lubelskiego, toruńskiego, gdańskiego, a także obcych – frankońskiego i flamandzkiego.
Postanowienie namiestnika z 13 czerwca 1818 r. związało łokieć z metrem: od 1 stycznia 1819 r. liczył on dokładnie 576 mm, a wszystkie inne miary nowopolskie wyprowadzono z milimetra.
W dzielnicach zaborczych obowiązywały łokcie zaborców – berliński 66,7 cm i wiedeński blisko 78 cm – więc zapis „sukna łokci dziesięć” znaczy co innego w Poznaniu, co innego we Lwowie, a co innego w Warszawie.
W systemie miar
1 łokieć = 2 stopy = 4 ćwierci = 24 cale; 3 łokcie = 1 sążeń; 7,5 łokcia = 1 pręt
Rozpowszechnione wyjaśnienie
Reforma z 1818 r. wprowadziła w Królestwie Polskim system metryczny, a Polska była po Francji pierwszym krajem, który go przyjął – tak pisze sam Główny Urząd Miar w przewodniku po dziedzinie masy.
Co jest potwierdzone: Miary nowopolskie miały przeliczniki metryczne, ale nie były systemem metrycznym: zachowano dawne nazwy i niedziesiętne podziały, a punktem wyjścia był milimetr, nie metr. Legalnymi jednostkami metr i kilogram stały się w byłym zaborze rosyjskim dopiero na mocy dekretu o miarach z 8 lutego 1919 r.