Staje
Długość · Inne nazwy: staja, stajanie, zagon
To jest
1,067 km
1 staje (staje milowe (nowopolskie))
W drugą stronę: 1 km to 0,9374 staja.
- Okres: 1819–1849
- Obszar: Królestwo Polskie
- Ósma część mili nowopolskiej, niemal równa rosyjskiej wiorście liczącej 1066,78 m.
Wartości
| Wartość | To jest | Okres | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| staje milowe (nowopolskie)Ósma część mili nowopolskiej, niemal równa rosyjskiej wiorście liczącej 1066,78 m. | 1,067 km | 1819–1849 | Królestwo Polskie |
| staje polne (zagon) w systemie staropolskimTrzy sznury miernicze po 44,665 m. | 134 m | 1764–1818 | Rzeczpospolita Obojga Narodów |
| staje w użyciu potocznymGloger zestawia sprzeczne definicje: Solski liczy 36 stajań na milę, Czacki daje staju 220 kroków, Haur 120 kroków, Ostrowski rozróżnia staje geometryczne (125 kroków geometrycznych) i statutowe (84 łokcie). Miary tej nigdy nie ujednolicono i dawnych zapisów nie należy przeliczać jedną liczbą. | Brak ustalonej wielkości | XVI–XIX w. |
Do czego używano tej miary
Nazwa obejmuje dwie różne miary: długość bruzdy, którą wół orał bez zawracania, oraz odcinek drogi między postojami konia.
Ta druga, zwana stajem milowym, była ósmą częścią mili i w systemie nowopolskim liczyła 1066,8 m, czyli praktycznie tyle co rosyjska wiorsta.
Staje bywało też miarą powierzchni, zwykle 1,2–1,5 ha, co pokazuje, jak luźno używano tego słowa.
Gloger stwierdza wprost, że staje „w różnych zresztą stronach rozmaite”, i przytacza definicje różniące się kilkakrotnie.
W systemie miar
1 staje milowe = 1/8 mili nowopolskiej; 1 staje polne = 3 sznury miernicze
Rozpowszechnione wyjaśnienie
Staje to polski odpowiednik angielskiego furlonga, bo oba są ósmą częścią mili.
Co jest potwierdzone: Główny Urząd Miar wskazuje, że to zrównanie powstało z przekładów literackich i jest mylące: staje nowopolskie liczyło ponad kilometr, podczas gdy furlong to niecałe 202 m, bo mila angielska ma tylko 1609 m.