Pręt
Długość · Inne nazwy: pręt nowopolski, pręt chełmiński, pręt reński, ruta
To jest
4,32 m
1 pręt (pręt nowopolski)
W drugą stronę: 1 km to 231,4815 pręta.
- Okres: 1819–1849
- Obszar: Królestwo Polskie
- Towar: pomiary gruntów
Wartości
| Wartość | To jest | Okres | Zastosowanie |
|---|---|---|---|
| pręt nowopolski | 4,32 m | 1819–1849 | pomiary gruntów · Królestwo Polskie |
| pręt staropolski (większy) | 4,467 m | 1764–1818 | Rzeczpospolita Obojga Narodów |
| pręt chełmińskiWzorzec pręta chełmińskiego zachował się na ścianie ratusza w Chełmnie. Nie jest to pręt, z którego wyliczono morgę chełmińską w tym zestawieniu: 300 prętów chełmińskich kwadratowych daje 5612 m², a nie 5985 m². | 4,325 m | XIII–XIX w. | ziemia chełmińska i Prusy Królewskie |
| pręt reński (pruski)12 stóp reńskich; 180 prętów kwadratowych dawało morgę magdeburską. | 3,766 m | 1817–1872 | zabór pruski |
Do czego używano tej miary
Pręt był narzędziem geometry i zarazem jednostką: drewnianym lub okutym drągiem odmierzano granice pól, a długość pręta określano w łokciach.
Zygmunt Gloger podaje, że włókę mierzono prętem po siedem i pół łokcia warszawskiego, i że miała ona 300 prętów długości oraz 30 szerokości.
Kwadrat pręta był jednostką powierzchni: 300 prętów kwadratowych tworzyło morgę, a 10 prętów – sznur mierniczy o długości 43,2 m.
W zaborze pruskim liczono prętem reńskim o 12 stopach, krótszym od polskiego o ponad pół metra, więc pruska morga jest o połowę mniejsza od nowopolskiej.
Pręt chełmiński przetrwał w Prusach Królewskich jako miara lokalna; jego wzorce wmurowywano w ściany ratuszy, aby każdy mógł sprawdzić własny drąg.
W systemie miar
1 pręt = 7,5 łokcia = 15 stóp; 10 prętów = 1 sznur mierniczy; 300 prętów kwadratowych = 1 morga