datasnelheid omrekenen

Over de eenheden

• Bits per seconde (bit/s) – De bit per seconde is de basiseenheid van datatransmissie, waaruit elke contractsnelheid is opgebouwd. De voorvoegsels zijn decimaal: volgens NIST bedoelen telecomingenieurs met een megabit per seconde altijd een miljoen bits per seconde, al hebben sommige ontwerpers van lokale netwerken binair gerekend. De Internationale Telecommunicatie-unie schrijft de eenheid als bit/s, zoals in de modemstandaard V.90 met tot 56.000 bit/s. De valkuil zit in de afkortingen: ‘bps’ en ‘Bps’ verschillen maar één hoofdletter, maar wel een factor acht.
• Kilobits per seconde (kbit/s) – Een kilobit per seconde is 1.000 bits per seconde, 125 byte per seconde. Het was de eenheid van het modemtijdperk: de ITU-standaard V.90 uit 1998 gaf tot 56 kilobit per seconde naar de gebruiker en 33,6 terug, over het gewone telefoonnet. Er zijn twee valkuilen. Kilo betekent hier altijd 1.000, nooit 1.024. En 56 kilobit per seconde is 7 kilobyte per seconde, geen 56 – de modem haalde een megabyte binnen in net geen tweeënhalve minuut.
• Megabits per seconde (Mbit/s) – Megabit per seconde is de eenheid waarin breedband, wifi en mobiele netwerken worden verkocht: een miljoen bits per seconde, dus 125.000 byte per seconde. De EU-verordening over open internettoegang eist dat het contract de minimale, normaal beschikbare, maximale en geadverteerde snelheid uitlegt. De ACM vult dat in met een meetregel: de normaal beschikbare snelheid moet in ten minste 8 van de 10 metingen worden gehaald. De valkuil is de factor acht: 100 megabit per seconde geeft 12,5 megabyte per seconde in het downloadvenster.
• Gigabits per seconde (Gbit/s) – Gigabit per seconde is een miljard bits per seconde, dus 125 megabyte per seconde of 1.000 megabit per seconde. De eenheid meet glasvezelaansluitingen, datacenternetwerken en ethernetstandaarden. Een film van 5 gigabyte gaat er theoretisch in 40 seconden door. Twee valkuilen. Een gigabitabonnement geeft geen gigabyte per seconde: daar zit de factor acht. En de werkelijke snelheid is altijd lager dan de linksnelheid, omdat de protocollen hun deel nemen; daarom onderscheidt de EU-verordening de maximale van de normaal beschikbare snelheid.
• Bytes per seconde (B/s) – De byte per seconde is acht bits per seconde en de basiseenheid voor hoe snel bestanden bewegen. Bestanden worden in bytes gemeten, dus programma’s die kopiëren en downloaden tonen hun snelheid in bytes per seconde met voorvoegsels, terwijl internetabonnementen in bits rekenen. De verhouding is precies een factor acht: een modem op 56.000 bit/s levert hoogstens 7.000 byte per seconde. De valkuil zijn de symbolen, waarin B byte betekent en b bit. Programma’s kunnen kilo en mega bovendien binair tellen.
• Kilobytes per seconde (kB/s) – Een kilobyte per seconde is 1.000 byte per seconde, 8.000 bits per seconde. De eenheid hoort bij trage overdrachten: de modemstandaard V.90 gaf 56 kilobit per seconde, dus hoogstens 7 kilobyte per seconde. De valkuil is de hoofdletter samen met het binaire voorvoegsel. Veel programma’s schrijven K als ze 1.024 bedoelen, en GNU coreutils merkt op dat traditie en POSIX k voor kibibyte gebruiken. ‘100 KB/s’ kan dus 102.400 byte per seconde zijn, 2,4% meer dan 100 kB/s.
• Megabytes per seconde (MB/s) – Megabyte per seconde is een miljoen byte per seconde, dus acht miljoen bits per seconde. De eenheid staat in het downloadvenster van de browser, bij bestandsoverdracht en op de verpakking van geheugenkaarten en ssd’s, terwijl netwerken en abonnementen in megabit per seconde rekenen. Het verband is exact: 12,5 megabyte per seconde is 100 megabit per seconde, omdat een byte acht bits is. De valkuil is diezelfde factor acht in de andere richting – wie 12 megabyte per seconde ziet op een abonnement van honderd megabit, krijgt wat het contract belooft.
• Gigabytes per seconde (GB/s) – Een gigabyte per seconde is een miljard byte per seconde, 8 gigabit per seconde. De brancheorganisatie USB-IF geeft voor USB4 tot 40 of 80 gigabit per seconde op, dus 5 of 10 gigabyte per seconde. Een bestand van 50 gigabyte kost over 40 gigabit per seconde dus in theorie 10 seconden. De valkuil is dat fabrikanten Gbps voor bits en GB/s voor bytes schrijven, en die twee lijken sterk op elkaar. Bovendien kan GB/s in een programma gibibyte per seconde betekenen, 7,4% meer.