gewicht omrekenen

Over de eenheden

• Milligrammen (mg) – Een milligram is een duizendste gram en een miljoenste kilogram, en heet mg, nooit ‘microkilogram’, want voorvoegsels komen bij het gram. Het is de maat voor geneesmiddeldoses, voor vitamines op het etiket en voor de alcohollimiet: de Wegenverkeerswet 1994 verbiedt rijden met meer dan 0,5 milligram alcohol per milliliter bloed, of 220 microgram per liter uitgeademde lucht. De valkuil is de microgram, duizend keer kleiner. Vitamine D wordt in microgram geteld, en Amerikaanse etiketten schrijven die als ‘mcg’.
• Grammen (g) – Een gram is een duizendste kilogram. Volgens de EU-richtlijn over meeteenheden worden de decimale veelvouden en delen van de massa-eenheid gevormd met voorvoegsels bij het woord gram, niet bij kilogram, en erkend is de eenheid in de hele Unie. Zij staat op levensmiddelenverpakkingen, in recepten en op de post. Een milliliter water weegt ongeveer een gram, een ounce 28,349523125 gram. In de winkel klinkt nog altijd het ons, maar de wetgever wil 100 gram zien, geen ons.
• Decagrammen (dag) – Een decagram is 10 gram, want het SI-voorvoegsel deca betekent 10¹. Als decimaal veelvoud van de massa-eenheid is het overal in de Europese Unie erkend, maar in het Nederlandse taalgebied ongebruikelijk: aan de toonbank doet het ons van 100 gram het werk, en dat zijn tien decagram. In Oostenrijk is deka juist een alledaags woord, zoals in twintig deka kaas, wat op 200 gram neerkomt. Het symbool is dag, het voorvoegsel da, nooit D.
• Hectogrammen (hg) – Een hectogram is 100 gram, want het SI-voorvoegsel hecto betekent 10². Aan de toonbank heet dat een ons, zoals in een ons kaas. Wie verkoopt, moet echter wettelijke meeteenheden gebruiken, volgens Ondernemersplein ‘niet een ons, maar 100 gram’, en het Besluit prijsaanduiding producten laat de prijs per meeteenheid bij gewicht per ton, per kilogram of per 100 gram noemen. Wie rekent, doet het met factor tien: 2 euro per ons is 20 euro per kilo. Het symbool is hg met kleine letters, want Hg is kwik, zoals in mmHg.
• Kilogrammen (kg) – De kilogram is de SI-basiseenheid van massa en wordt sinds 2019 vastgelegd met een vaste waarde van de constante van Planck, 6,62607015 × 10⁻³⁴ J s. Daarvoor was het een cilinder van platina en iridium in Parijs, in 1889 bekrachtigd en in 2018 als definitie afgeschaft. In de hele Europese Unie is de kilogram de erkende eenheid van massa. Een liter water weegt in de praktijk een kilo. Massa is geen gewicht, en de kilogram is de enige basiseenheid met een voorvoegsel in de naam.
• Ton (t) – Een ton is 1.000 kilogram. Het is geen SI-eenheid, maar het Internationaal Comité voor Maten en Gewichten nam hem in 1879 aan, en de SI-brochure noemt hem een historische naam voor de megagram. Met rijbewijs B mag je volgens de Europese rijbewijsrichtlijn voertuigen tot 3.500 kg besturen, dus 3,5 ton. Er zijn twee valkuilen. In het Engels is een ton 1.016 kilogram (Brits) of 907 (Amerikaans), en in de Nederlandse spreektaal is een ton ook 100.000 euro.
• Ounces (oz) – Een ounce is een zestiende pond, dus precies 28,349523125 gram. Zij staat in Amerikaanse recepten en op Amerikaanse verpakkingen; in de Europese handel mag zij alleen als aanvullende aanduiding verschijnen. Drie verschillende dingen heten ounce: deze avoirdupois-ounce, de troy ounce van 31,1034768 gram voor edelmetaal, en de fluid ounce, die een volume is. Het Nederlandse ons is weer iets anders, namelijk 100 gram, ruim drieënhalf keer zoveel.
• Engelse ponden (lb) – Een Angelsaksisch pond (lb) is sinds 1 juli 1959 precies 0,45359237 kilogram, gezamenlijk vastgelegd door zes landen, en het valt uiteen in 16 ounces. In de Verenigde Staten is het de gewone maat voor gewicht en lichaamsgewicht; in de Europese Unie mag het alleen als aanvullende aanduiding staan. Het Nederlandse en Vlaamse pond is iets heel anders: een ronde halve kilo van 500 gram, niet de 453,59 gram van de lb. Een kilo is dus twee Nederlandse pond, maar 2,205 Engelse.
• Stones (st) – Een stone is 14 pond, precies 6,35029318 kilogram. De maat houdt stand in het Britse en Ierse spraakgebruik voor lichaamsgewicht: wie 70 kilogram weegt, weegt elf stone. Een wettelijke handelseenheid is zij niet, niet in het Verenigd Koninkrijk en niet in de Europese Unie; alleen als aanvullende aanduiding mag zij verschijnen. Gewichten worden in gemengde basis geschreven, ‘11 st 4 lb’, met veertien pond op een stone. Amerikanen gebruiken de stone helemaal niet en rekenen door in ponden.