Przelicznik jednostek: ilość danych

O jednostkach

• Bity (bit) – Bit to cyfra dwójkowa, 0 albo 1, a osiem bitów to bajt. Jednostka należy do normy IEC 80000-13, a nie do rozporządzenia o legalnych jednostkach miar. Bity liczą się w transmisji i szyfrowaniu: łącza sprzedaje się w bitach na sekundę, a standard szyfrowania AES działa na blokach 128 bitów z kluczami o długości 128, 192 albo 256 bitów. Pułapką jest oznaczenie. Jednoznaczna forma to „bit”, jak w kbit i Mbit, bo „b” łatwo pomylić z „B” oznaczającym bajt, osiem razy większy.
• Bajty (B) – Bajt to osiem bitów i jednostka, w której liczy się rozmiary plików, pamięci i nośników. Wielkość jest zdefiniowana w normie międzynarodowej IEC 80000-13; ilości danych nie ma w załączniku unijnej dyrektywy o jednostkach miar, nie są więc regulowane jako legalne jednostki miar. Bajt wystarcza na jeden znak w ASCII, ale polskie ą, ć i ż zajmują w UTF-8 po dwa bajty. Pułapką jest wielkość litery: B to bajt, a b to bit, a między nimi leży czynnik osiem.
• Kilobajty (kB) – Kilobajt to 1000 bajtów, bo przedrostek kilo w układzie SI oznacza 10³. Binarny odpowiednik nazywa się kibibajtem i ma 1024 bajty; różnica wynosi 2,4%. Przedrostki binarne kibi, mebi i gibi wprowadziła Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna w 1999 r. właśnie dlatego, że kilobajt używany był w dwóch znaczeniach. Jednostka pasuje do małych plików, dokumentów tekstowych i pakietów sieciowych. Pisze się kB, małym k jak wszystkie przedrostki SI. „KB” z wielkim K oznacza w Windows zwykle kibibajt.
• Megabajty (MB) – Megabajt to milion bajtów według przedrostka mega. Binarny odpowiednik, mebibajt, ma 1 048 576 bajtów, o 4,9% więcej, i to właśnie megabajt jest przykładem, którego używa amerykański NIST: producenci pamięci mają na myśli 2²⁰ bajtów, a producenci nośników 10⁶. Jednostka mierzy zdjęcia, aplikacje, załączniki i pakiety danych w telefonie. Dwie pułapki. Megabajt wobec megabita to czynnik osiem, więc łącze 100 megabitów daje 12,5 megabajta na sekundę. A system operacyjny pisze MB, licząc mebibajty.
• Gigabajty (GB) – Gigabajt to miliard bajtów według przedrostka giga. Binarny odpowiednik, gibibajt, ma 1 073 741 824 bajty, czyli o 7,4% więcej. Jednostka mierzy nośniki, pamięć i pakiety danych, a w Unii nie jest regulowana. Tu leży klasyczna pułapka kategorii: producent dysków liczy dziesiętnie, więc dysk o pojemności 1 TB ma 10¹² bajtów, a Windows pokazuje ten sam dysk binarnie, pisząc „GB” – i liczba robi się 931. To nie oszustwo marketingowe, tylko dwa systemy przedrostków. Gigabajt wobec gigabita to znowu czynnik osiem.
• Terabajty (TB) – Terabajt to tysiąc miliardów bajtów, 10¹², według przedrostka tera. Binarny odpowiednik, tebibajt, ma 1 099 511 627 776 bajtów, a więc o 10,0% więcej – największa różnica wśród zwykłych przedrostków, prawie sto gigabajtów na każdym terabajcie. Jednostka mierzy dyski twarde, nośniki SSD, chmurę i kopie zapasowe. Dlatego dysk opisany jako 1 TB widać w systemie jako 931,32 gibibajta, choć mieści dokładnie tyle, ile obiecuje pudełko. A TB wobec Tb, terabita, to jak zwykle czynnik osiem.
• Kibibajty (KiB) – Kibibajt to 2¹⁰ bajtów, czyli 1024 bajty, o 2,4% więcej niż kilobajt. Przedrostek kibi, o oznaczeniu Ki z wielkim K, Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna zatwierdziła w grudniu 1998 r., a dziś stoi w normie IEC 80000-13; broszura SI mówi, że przedrostków SI nie należy używać dla potęg dwójki. Mimo to wiele programów pisze samo K: w GNU coreutils K oznacza 1024, a kB 1000. Stara dyskietka „1,44 MB” mieściła 1440 kibibajtów, bo jej megabajt miał 1 024 000 bajtów – mieszanka obu systemów.
• Mebibajty (MiB) – Mebibajt to 2²⁰ bajtów, czyli 1 048 576 bajtów, o 4,9% więcej niż megabajt. Według amerykańskiego NIST producenci pamięci nazywają megabajtem 2²⁰ bajtów, a producenci nośników milion – właśnie ten bałagan miały usunąć przedrostki binarne. Mebibajt pasuje tam, gdzie rozmiary naprawdę są potęgami dwójki, jak pamięć operacyjna i limity pamięci serwerów. Kubernetes czyta „128Mi” jako 128 mebibajtów, a „128M” jako 128 milionów bajtów, i ostrzega w dokumentacji: „400m” z małym m to 0,4 bajta, a nie 400 mebibajtów.
• Gibibajty (GiB) – Gibibajt to 2³⁰ bajtów, czyli 1 073 741 824 bajty. Przedrostek gibi przyjęła Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna w styczniu 1999 r., a dziś leży on w normie IEC 80000-13. Jednostka jest na miejscu tam, gdzie rozmiary naprawdę są potęgami dwójki: pamięć operacyjna, maszyny wirtualne, narzędzia Linuksa. Dysk opisany jako 1 TB mieści 931,32 gibibajta i tę właśnie liczbę pokazuje Windows. Różnica wobec przedrostków dziesiętnych rośnie w górę: 2,4% przy kibi, 4,9% przy mebi, 7,4% przy gibi i 10,0% przy tebi.
• Tebibajty (TiB) – Tebibajt to 2⁴⁰ bajtów, czyli 1 099 511 627 776 bajtów, o 10,0% więcej niż terabajt – największa różnica wśród zwykłych przedrostków. Dysk sprzedawany jako 4 TB ma więc 3,64 tebibajta i niczego mu nie brakuje. Jednostka pojawia się w narzędziach systemowych i w chmurze: pamięć blokowa Amazona oferuje wolumeny od 1 gibibajta do 64 tebibajtów. Pułapką jest to, że ten sam dysk pokazuje różne liczby w różnych programach. W GNU coreutils T oznacza tebibajt, a TB terabajt, i w oznaczeniu różni je tylko litera B.
• Kilobity (kbit) – Kilobit to 1000 bitów, czyli 125 bajtów. Broszura SI podaje właśnie kilobit jako przykład, a Główny Urząd Miar go powtarza: przedrostki SI oznaczają wyłącznie potęgi dziesięciu, więc kilobit to 1000 bitów, a nie 1024. Binarnym odpowiednikiem jest kibibit, Kibit. Jako ilość kilobit przetrwał na układach pamięci, często binarnie: kość 24LC256 firmy Microchip nazywa się 256 Kbit i ma adresy 0000–7FFF po 8 bitów, łącznie 262 144 bity. Pułapką jest kb wobec kB, bit wobec bajta.
• Megabity (Mbit) – Megabit to milion bitów, czyli 125 000 bajtów. Jednostka należy do sieci: łącza stacjonarne i dane mobilne sprzedaje się w megabitach na sekundę, a unijne rozporządzenie o otwartym internecie wymaga, by umowa wyjaśniała prędkość minimalną, zwykle dostępną, maksymalną i reklamowaną – nie nazywa jednak żadnej jednostki, więc megabit jest praktyką branżową. Urząd Komunikacji Elektronicznej podaje wyniki pomiarów w Mb/s. Pułapką jest to, że abonament mierzy się w bitach, a pliki w bajtach: 100 megabitów na sekundę daje 12,5 megabajta na sekundę.
• Gigabity (Gbit) – Gigabit to miliard bitów, czyli 125 megabajtów. Jako ilość występuje na układach pamięci i tam często znaczy potęgę dwójki: kość DDR4 firmy Micron oznaczona 16Gb adresuje 2³⁴ bitów, nieco ponad 17,2 miliarda, czyli 16 gibibitów. Telekomunikacja liczy natomiast przedrostki dziesiętnie, więc łącze gigabitowe daje najwyżej 125 megabajtów na sekundę, i to jeszcze przed narzutem protokołów. Pułapką jest Gb wobec GB, gigabit wobec gigabajta – czynnik osiem, który łatwo przeoczyć w ofercie.