Przelicznik jednostek: typografia

O jednostkach

• Punkty (pt) – Punkt jest dziś dokładnie siedemdziesiątą drugą częścią cala, czyli 0,35278 milimetra. Wartość ustala specyfikacja CSS konsorcjum W3C i taka sama jest w punkcie PostScriptu. W punktach podaje się stopnie pisma w edytorach, w składzie i w sieci, a unijna etykieta energetyczna przepisuje dla swoich napisów dokładne stopnie pisma. Dawny punkt typograficzny był natomiast równy 1/72,27 cala i żyje w literaturze składanej w TeX-u – o 0,374% mniejszy przy tej samej liczbie. Punkt to także 4/3 piksela.
• Piksele (px) – Piksel jest w CSS długością absolutną: dokładnie dziewięćdziesiątą szóstą częścią cala, czyli 0,2646 milimetra i 0,75 punktu. Dlatego 16 pikseli to dokładnie 12 punktów. W3C definiuje piksel odniesienia jako kąt widzenia – rozmiar, jaki piksel ma na ekranie o 96 pikselach na cal z odległości wyciągniętej ręki – a nie jako długość fizyczną. Tam też leży pułapka: piksel CSS nie jest fizycznym pikselem ekranu. Na ekranie o dużej gęstości odpowiada dwóm albo trzem pikselom fizycznym.
• Milimetry (mm) – Milimetr w kontekście typograficznym przelicza się na punkty: 72 podzielone przez 25,4, czyli 2,834645669 punktu na milimetr. Droga wiedzie przez cal, bo z niego definiuje się i punkt, i piksel. Przeliczenie potrzebne jest w każdym druku, gdzie formaty papieru, marginesy i spady podaje się w milimetrach, a tekst w punktach – unijna etykieta paliwowa ma 297 × 210 milimetrów, a napisy etykiety energetycznej podaje się w punktach. Pułapką jest przekonanie, że punkt to około milimetra. Przelicznik wynosi prawie trzy.
• Cale (in) – W typografii cal to dokładnie 72 punkty, 6 pic i 25,4 milimetra. Specyfikacja CSS konsorcjum W3C opiera na nim swoje jednostki fizyczne: cal to 96 pikseli, punkt to jego siedemdziesiąta druga część, a pica szósta. Pułapką jest ekran. Na papierze cal CSS to prawdziwy cal, ale na ekranach jednostki zakotwicza się w pikselu, a specyfikacja przyznaje, że jednostki fizyczne mogą wtedy nie odpowiadać rzeczywistości, bo zbyt wiele treści zakładało 96 dpi, czyli 96 pikseli na cal. Główny Urząd Miar przypomina przy tym, że cal nie jest w Polsce jednostką legalną.
• Pica (pc) – Pica to 12 punktów, jedna szósta cala, czyli 4,233 milimetra. Wartość ustala specyfikacja CSS konsorcjum W3C, w której jednostkę zapisuje się pc. Specyfikacja odnotowuje też, że w poligrafii długości zapisuje się czasem jako „2p3”, czyli 2 pice i 3 punkty. Pułapką jest starsza pica drukarska. W TeX-u pica to 12 dawnych punktów po 1/72,27 cala, czyli 4,218 milimetra, o 0,37% mniej niż w CSS. Ta sama szerokość łamu dostaje więc w obu systemach różne liczby.