Przelicznik jednostek: moment obrotowy

O jednostkach

• Niutonometry (Nm) – Niutonometr to spójna jednostka momentu siły w układzie SI: siła jednego niutona na metrowym ramieniu. Jako złożenie dwóch jednostek legalnych jest legalny w całej Unii, a unijna dokumentacja homologacyjna wymaga największego momentu netto silnika właśnie w niutonometrach, przy prędkości obrotowej w min⁻¹. Pułapką jest dżul. Niutonometr i dżul mają tę samą wymiarowość, kilogram razy metr kwadratowy na sekundę do kwadratu, ale są różnymi wielkościami. Moment pisze się N·m, a energię J, nigdy odwrotnie.
• Kilogramometry (kgf·m) – Kilogramometr to moment siły jednego kilograma-siły na metrowym ramieniu, czyli dokładnie 9,80665 niutonometra – ta sama liczba co przy kilogramie-sile, bo ramię ma metr. Jednostki nie ma w załączniku unijnej dyrektywy o jednostkach miar i nie jest legalna w obrocie, ale stoi w starszej europejskiej literaturze warsztatowej i w dawnych danych silników. Dziesięć kilogramometrów to 98,07 niutonometra. Pułapką jest zapis: w dawnych tekstach pisano „kgm” albo „mkg”, co wygląda jak jednostka masy.
• Funty-stopy (lb-ft) – Funt-stopa to moment siły jednego funta-siły na ramieniu jednej stopy, czyli dokładnie 1,3558179483314 niutonometra. Ponieważ funt i stopa są liczbami dokładnymi, ta też jest dokładna. Jednostka należy do amerykańskiej techniki samochodowej i warsztatowej: dane silników i klucze dynamometryczne. Klucz nastawiony na 100 lb-ft odpowiada 135,6 niutonometra. Pułapką jest kolejność słów: „lb-ft” to moment siły, a „ft-lb” energia – ta sama liczba, inne wielkości, a angielski zapisuje je niemal identycznie.
• Funty-cale (lb-in) – Funt-cal to moment siły jednego funta-siły na ramieniu jednego cala, czyli funt-stopa podzielony przez dwanaście: dokładnie 0,1129848290276167 niutonometra. Jednostka służy małym połączeniom gwintowym w elektronice, optyce, mechanice precyzyjnej i obsłudze samolotów, a klucze dynamometryczne na niskie momenty są w niej znakowane. Odwrotnie: niutonometr to 8,85 funta-cala. W załączniku unijnej dyrektywy o jednostkach miar jej nie ma. Przelicznik wobec funta-stopy to dwanaście, nie dziesięć, a zapis bywa i „lb-in”, i „in-lb”.
• Uncje-cale (oz-in) – Uncja-cal to moment siły jednej uncji-siły na ramieniu jednego cala, 7,06 miliniutonometra, czyli jedna szesnasta funta-cala. W polskim rozporządzeniu o legalnych jednostkach miar jej nie ma, ale służy małym silnikom i serwom: tabela serw firmy Hitec podaje moment i w kilogramach-siły razy centymetr, i w uncjach-calach. Przelicznik między nimi to 13,89 uncji-cala na kilogram-siłę razy centymetr, a niutonometr to 141,6 uncji-cala. Pułapką jest słowo uncja: tu oznacza siłę, nie masę ani objętość, a zapis bywa i „oz-in”, i „in-oz”.