Przelicznik jednostek: czas

O jednostkach

• Milisekundy (ms) – Milisekunda to tysięczna część sekundy, bo mili oznacza 10⁻³, i jednostka legalna w całej Unii. Programiści spotykają ją ciągle: JavaScript liczy czas w milisekundach od 1 stycznia 1970 r. UTC, a Unix i POSIX liczą sekundy od tej samej chwili. Pułapka pojawia się od razu: znacznik czasu odczytany w złej jednostce myli się tysiąckrotnie, a kolumna dat nagle pokazuje rok 1970 albo rok daleko w przyszłości. Oznaczenie to ms, a mS to milisimens, zupełnie inna wielkość.
• Sekundy (s) – Sekunda to jednostka podstawowa czasu w układzie SI. Od 1967 r. definiuje ją atom cezu 133: sekunda to czas 9 192 631 770 drgań częstotliwości cezu, a w 2018 r. definicję zapisano jako stałą wartość tej częstotliwości. Jest jednostką legalną w całej Unii i podstawą wszystkich miar prędkości, mocy i częstotliwości. Sekunda układu SI nie ma nic wspólnego z obrotem Ziemi: sekundy przestępne korygują czas UTC, a nie sekundę. Oznaczenie to s, nigdy „sek”.
• Minuty (min) – Minuta to 60 sekund. Nie jest jednostką SI, ale broszura SI zalicza ją do od dawna ugruntowanych jednostek czasu, a załącznik unijnej dyrektywy o jednostkach miar wymienia ją wśród jednostek legalnych. W unijnej dokumentacji homologacyjnej występuje odwrotnie: prędkość obrotową silnika zapisuje się jako min⁻¹. Oznaczenie to min, nie m, które jest metrem, i nie ′, które jest minutą kątową. Do minuty nie wolno dodawać przedrostków.
• Godziny (h) – Godzina to 60 minut, czyli 3600 sekund. Podobnie jak minuta nie jest jednostką SI, ale należy do od dawna ugruntowanych jednostek czasu w broszurze SI, a załącznik unijnej dyrektywy o jednostkach miar liczy ją wśród jednostek legalnych. Ponieważ złożenia jednostek legalnych też są legalne, kilometr na godzinę i kilowatogodzina wynikają z niej wprost: kilowatogodzina to dokładnie 3,6 megadżula właśnie dlatego, że godzina ma dokładnie 3600 sekund. Oznaczenie to h, małą literą i bez kropki. Przy zmianie czasu doba ma 23 albo 25 godzin.
• Dni (d) – Doba to 24 godziny, czyli dokładnie 86 400 sekund – liczba, która wraca w całym programowaniu. Jednostka nie należy do układu SI, ale broszura SI zalicza ją do od dawna ugruntowanych jednostek czasu, a w Unii jest legalna. Doba jednostkowa jest dokładna, doba słoneczna nie, bo obrót Ziemi się zmienia. Dlatego czas UTC utrzymywano dotąd w granicach dziewięciu dziesiątych sekundy od czasu obrotu Ziemi, dodając sekundy przestępne, a Generalna Konferencja Miar postanowiła w 2022 r., że granica zostanie podniesiona najpóźniej w 2035 r.
• Tygodnie (tydz.) – Tydzień to siedem dni, czyli 604 800 sekund. To jedyna jednostka czasu, której nikt tu nie ustala: tygodnia nie ma ani w wykazie jednostek czasu w broszurze SI, ani w załączniku unijnej dyrektywy o jednostkach miar. A jednak rządzi planowaniem, okresami rozliczeniowymi i tygodniem ciąży. Numeracja bywa różna: norma międzynarodowa każe zaczynać tydzień od poniedziałku, a pierwszy tydzień zawiera pierwszy czwartek roku, podczas gdy praktyka amerykańska zaczyna od niedzieli. Rok nie ma 52 tygodni.
• Miesiące (mies.) – Miesiąc to tutaj dwunasta część średniego roku gregoriańskiego: 30,436875 dnia, czyli dokładnie 2 629 746 sekund. Żaden prawdziwy miesiąc tyle nie trwa, bo kalendarzowe mają od 28 do 31 dni, więc przeliczenie nadaje się do średnich, nie do dat. Kodeks cywilny liczy po swojemu: termin w miesiącach kończy się w dniu, który datą odpowiada dniowi początkowemu, a gdy takiego brak, w ostatnim dniu miesiąca. Jeżeli ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za 30 dni. Pułapką jest mieszanie tych trzech miesięcy.
• Lata (r.) – Rok jest tutaj średnim rokiem gregoriańskim: 365,2425 dnia, czyli dokładnie 31 556 952 sekundy. Liczba wynika z reguły lat przestępnych, która daje 97 dni przestępnych na 400 lat. Rok nie jest ani jednostką SI, ani legalną jednostką miary, ale występuje w umowach, odsetkach i zużyciu energii – unijna etykieta energetyczna podaje zużycie chłodziarek w kilowatogodzinach na rok. Pułapką jest to, że „rok” znaczy kilka rzeczy: rok juliański ma 365,25 dnia, a odsetki liczy się często na 360 albo 365 dni bez dni przestępnych.